Od zamkniętych skarbców do otwartych danych – ewolucja polskiego Fintechu

Polski sektor bankowy od wielu lat uchodzi za jeden z najbardziej innowacyjnych i zdigitalizowanych w całej Europie. To właśnie nad Wisłą w błyskawicznym tempie przyjęły się płatności zbliżeniowe, a rodzimy system BLIK stał się technologicznym fenomenem na skalę światową. Jednak przez bardzo długi czas wszystkie najcenniejsze dane finansowe były pilnie strzeżone i zamknięte w cyfrowych silosach poszczególnych instytucji. Sytuacja ta uległa diametralnej zmianie wraz z wdrożeniem unijnej dyrektywy PSD2 (Payment Services Directive 2).

Koncepcja Open Banking, czyli otwartej bankowości, wymusiła na tradycyjnych bankach bezpieczne udostępnianie informacji o rachunkach klientów licencjonowanym podmiotom trzecim (tzw. TPP – Third Party Providers). W efekcie Polska błyskawicznie stała się jednym z najbardziej dynamicznych rynków dla start-upów technologicznych w całej Europie Środkowo-Wschodniej, a przeciętny użytkownik zyskał dostęp do niespotykanych dotąd, nowoczesnych narzędzi płatniczych i zaawansowanej analityki domowego budżetu.

Dlaczego polski standard API okazał się fenomenem na skalę europejską?

Wprowadzenie otwartej bankowości w wielu krajach europejskich wiązało się z ogromnym chaosem technologicznym, ponieważ każdy bank próbował budować własny, unikalny system wymiany danych. Polska branża finansowa podeszła do tego wyzwania zupełnie inaczej. Związek Banków Polskich, we współpracy z czołowymi firmami technologicznymi, wypracował jeden, zunifikowany standard komunikacji znany jako PolishAPI.

Jest to jednolita, wysoce bezpieczna specyfikacja interfejsu programistycznego, która pozwala na płynną i bezproblemową komunikację między bankami a zewnętrznymi firmami fintech. Otwarta bankowość w Polsce opiera się na trzech głównych filarach usługowych, które definiują nowe możliwości rynku.

Kluczowe usługi zdefiniowane przez otwartą bankowość to:

• AIS (Account Information Service). Usługa dostępu do informacji o rachunku. Po wyrażeniu zgody przez klienta, zewnętrzna aplikacja może pobrać historię transakcji, co umożliwia agregację danych z wielu różnych banków w jednym miejscu.
• PIS (Payment Initiation Service). Usługa inicjowania płatności. Pozwala ona na zlecenie przelewu bezpośrednio ze sklepu internetowego lub aplikacji usługowej, całkowicie pomijając proces logowania się do własnego banku czy używania kart płatniczych.
• CAF (Confirmation of Availability of Funds). Usługa potwierdzania dostępności środków na koncie, niezwykle przydatna przy autoryzacji szybkich transakcji kartowych przez niezależnych wydawców.

Dzięki powszechnemu, spójnemu wdrożeniu tych technologicznych rozwiązań, polscy programiści mogą tworzyć innowacyjne aplikacje znacznie szybciej, bez konieczności integrowania się z każdą instytucją finansową z osobna.

W jaki sposób nowe technologie ułatwiają codzienne życie konsumentów?

Technologia otwartej bankowości pozwoliła zwinnym firmom z sektora Fintech na stworzenie zupełnie nowych kategorii produktów finansowych, które oszczędzają czas i pieniądze konsumentów. Najpopularniejszym przykładem są zaawansowane aplikacje do zarządzania budżetem domowym (Personal Finance Management). Dzięki dostępowi przez API, algorytmy w czasie rzeczywistym kategoryzują wydatki użytkownika ze wszystkich posiadanych przez niego kont, pokazując, ile dokładnie wydaje na jedzenie, transport czy rozrywkę.

Innowacje obejmują również błyskawiczne procesy przyznawania pożyczek i leasingów. Zamiast ręcznie pobierać i dostarczać papierowe zaświadczenia o zarobkach w formacie PDF, klient może jednym kliknięciem wyrazić zgodę na weryfikację historii rachunku przez sztuczną inteligencję. Szybkość, niebywała prostota i maksymalne bezpieczeństwo transakcji cyfrowych stają się obecnie absolutnym, rynkowym standardem. Zrozumienie tych pilnych potrzeb widać we wszystkich gałęziach biznesu online. Zwracając uwagę na dynamiczny sektor e-rozrywki, miejsca takie jak Ice kasyno stawiają na natychmiastowe metody weryfikacji tożsamości oraz super-szybkie systemy płatnicze, co idealnie wpisuje się w oczekiwania nowoczesnych użytkowników ceniących swój czas i wygodę operacyjną. Błyskawiczny przepływ informacji ułatwia życie na każdym kroku.

Czy udostępnianie historii rachunku jest naprawdę bezpieczne?

Wraz z rewolucją w udostępnianiu danych naturalnie pojawiły się obawy o prywatność. Warto jednak wiedzieć, że PSD2 nie tylko otwiera rynek, ale przede wszystkim znacząco podnosi poprzeczkę w kwestii cyberbezpieczeństwa. Wprowadzono bezwzględny obowiązek tzw. silnego uwierzytelnienia klienta (SCA - Strong Customer Authentication), co oznacza konieczność dwuskładnikowej weryfikacji przy każdej ważnej transakcji.

Aby w pełni docenić skok technologiczny, jaki się dokonał, warto porównać stare metody integracji z nowym standardem autoryzowanym przez państwo. Poniższa tabela przedstawia różnice między niebezpiecznym zjawiskiem "screen scrapingu" a nowoczesną komunikacją PolishAPI.

Tabela ta dobitnie udowadnia, że dostęp do danych w modelu Open Banking jest możliwy wyłącznie po wyraźnej, odnawialnej i ścisłej zgode samego klienta. Nikt nie ma możliwości "podejrzenia" salda bez autoryzacji z poziomu aplikacji mobilnej właściciela konta.

Krok w stronę Open Finance – co nas czeka w najbliższych latach?

Ewolucja otwartej bankowości nie zatrzymuje się na rachunkach bieżących. Obecnie europejscy i polscy prawodawcy pracują nad kolejnym krokiem, jakim jest tak zwane Open Finance (otwarte finanse). W nadchodzących latach bezpieczny dostęp przez interfejsy API ma objąć znacznie szersze spektrum usług. Konsumenci będą mogli agregować w jednym miejscu dane z kont maklerskich, produktów inwestycyjnych, skomplikowanych polis ubezpieczeniowych oraz wieloletnich kredytów hipotecznych.

Polska branża Fintech systematycznie udowadnia, że rygorystyczne, przemyślane regulacje unijne w połączeniu z nowatorską myślą technologiczną nie muszą hamować biznesu. Wręcz przeciwnie – potrafią one stworzyć przyjazny, niezwykle wydajny i bezpieczny ekosystem finansowy na miarę XXI wieku, w którym to klient ostatecznie decyduje, kto i na jakich zasadach może przetwarzać jego cenne dane cyfrowe.